Sáng ngủ dậy khớp gối cứng đơ, đau nhức, cảnh báo điều gì?

Nhiều cô chú sáng ngủ dậy hoặc sau khi ngồi lâu đứng lên thấy khớp gối cứng đơ, vài bước đầu đi hơi khó, phải một lúc sau mới thấy khớp “trơn” trở lại và bước đi nhẹ hơn. Tình trạng này lặp đi lặp lại khiến nhiều người lo lắng, không biết có phải khớp gối đang thoái hóa hay không. Theo bác sĩ CKI Đoàn Công Minh, cứng khớp buổi sáng có thể liên quan đến những thay đổi bên trong khớp, đặc biệt ở người bị thoái hóa khớp gối.

Vì sao vừa ngủ dậy, khớp gối thường cứng và khó cử động?

Không ít cô chú gặp tình trạng đầu gối cứng, khó co duỗi sau một đêm ngủ dài hoặc sau khi ngồi lâu một chỗ. Cảm giác thường rõ nhất ở những bước chân đầu tiên: đứng lên thấy khớp nặng nề, bước đi không được tự nhiên, thậm chí hơi đau nhức. Nhưng chỉ sau vài phút vận động nhẹ nhàng, đầu gối lại có vẻ linh hoạt hơn.

Theo bác sĩ CKI Đoàn Công Minh, một trong những nguyên nhân khiến khớp gối cứng sau khi ngủ dậy là do cơ thể duy trì trạng thái ít vận động trong nhiều giờ. Khi khớp gần như không cử động, các mô và cấu trúc quanh khớp có thể trở nên kém linh hoạt tạm thời, người bệnh vì thế cảm thấy khó co duỗi ngay khi vừa thức dậy.

Ở người có thoái hóa khớp gối, tình trạng này có thể biểu hiện rõ hơn. Bởi khi lớp sụn khớp bị tổn thương và mỏng đi, khả năng giảm ma sát, phân tán lực giữa hai đầu xương không còn tốt như trước. Bên cạnh đó, phản ứng viêm tại khớp cũng có thể góp phần gây đau và cứng khớp, nhất là sau thời gian nghỉ ngơi kéo dài.

Khi bắt đầu đứng lên, co duỗi và đi lại, các cấu trúc quanh khớp dần thích nghi với vận động. Nhờ vậy, cảm giác cứng có thể giảm xuống, đầu gối trở nên dễ cử động hơn. Tuy nhiên, cô chú cần hiểu rằng cứng khớp buổi sáng không chỉ xuất hiện ở người bị thoái hóa khớp. Đây còn có thể là biểu hiện của một số bệnh lý cơ xương khớp khác. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào triệu chứng này để tự kết luận mình mắc bệnh gì.

Cứng khớp buổi sáng bao lâu thì đáng lo?

Nếu đầu gối chỉ hơi cứng trong vài phút đầu, sau đó giảm dần khi vận động nhẹ và không kèm theo những triệu chứng bất thường khác, cô chú có thể chưa cần quá lo lắng. Đây là hiện tượng khá thường gặp, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có vấn đề về khớp.

Ngược lại, nếu tình trạng cứng khớp kéo dài trên 30 phút, thường xuyên tái diễn hoặc đi kèm đau nhức rõ rệt, cô chú nên chủ động thăm khám để xác định nguyên nhân.

Đặc biệt, cần chú ý nếu đầu gối xuất hiện những dấu hiệu sau:

• Khớp sưng, nóng hoặc đỏ: có thể liên quan đến tình trạng viêm hoặc một vấn đề cấp tính tại khớp.
• Đau tăng dần khi vận động: khiến việc đi lại, lên xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống ngày càng khó khăn.
• Khó co duỗi đầu gối: cảm giác khớp bị vướng, hạn chế tầm vận động hoặc không thể duỗi thẳng như bình thường.
• Cứng khớp kéo dài, tái phát nhiều ngày: đặc biệt khi kèm đau ở nhiều khớp hoặc các triệu chứng toàn thân.

Nếu đầu gối đột ngột sưng nóng đỏ, đau dữ dội, nhất là khi kèm sốt, cô chú cần đi khám ngay để loại trừ những tình trạng nghiêm trọng như nhiễm trùng khớp hoặc viêm khớp cấp.

Làm gì để khớp gối bớt cứng sau khi ngủ dậy?

Khi vừa thức giấc, cô chú không nên vội vàng đứng bật dậy hoặc bước đi ngay nếu đầu gối đang cứng và đau. Thay vào đó, hãy dành một chút thời gian để khớp và các cơ quanh khớp thích nghi dần với vận động.

Một số thói quen đơn giản có thể áp dụng:

• Co duỗi khớp nhẹ nhàng trước khi xuống giường

Nằm hoặc ngồi trên giường, từ từ co và duỗi đầu gối trong giới hạn không gây đau. Thực hiện chậm rãi, tránh cố ép khớp phải gập hoặc duỗi hết mức khi đang cứng.

• Đứng dậy từ từ

Sau khi vận động nhẹ, cô chú có thể ngồi dậy, đặt hai chân xuống sàn rồi từ từ đứng lên. Nếu cần, hãy vịn vào điểm tựa chắc chắn để tránh mất thăng bằng.

• Duy trì vận động phù hợp mỗi ngày

Đi bộ nhẹ nhàng, tập các bài vận động tăng cường sức mạnh cơ đùi và cơ quanh khớp gối theo hướng dẫn chuyên môn có thể giúp duy trì khả năng vận động. Không nên cố tập khi khớp đang sưng đau nhiều.

• Không tự ý dùng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân

Nếu cứng khớp đi kèm đau nhức kéo dài, cô chú không nên tự mua thuốc giảm đau hoặc áp dụng các phương pháp điều trị truyền miệng. Việc điều trị cần căn cứ vào nguyên nhân và tình trạng sức khỏe cụ thể.

Cứng khớp gối sau khi ngủ dậy đôi khi chỉ là cảm giác thoáng qua sau nhiều giờ nghỉ ngơi, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề cơ xương khớp cần được quan tâm. Đừng quá lo lắng, nhưng cũng đừng xem nhẹ nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.

Hãy lắng nghe những thay đổi của đôi chân và chủ động thăm khám khi cần thiết. Bởi phát hiện đúng nguyên nhân, điều trị đúng cách và duy trì vận động phù hợp chính là những bước quan trọng giúp cô chú bảo vệ khớp gối, giữ vững khả năng đi lại mỗi ngày.